İmza atmadan önce mutlaka bakılması gereken 20 kritik madde
Franchise sözleşmesi bir “marka evliliği”dir.
Nikâh masasında herkes gülümser; faturalar balayı bitince gelir.
Bu rehber, o faturaları önceden görmen için.
1) Sözleşme Süresi (Term) ve Uzatma Hakları
- İlk süre kaç yıl? (10 / 15 / 20 yıl)
- Uzatma otomatik mi, opsiyon mu?
- Uzatma için yeniden giriş bedeli var mı?
👉 Uzatma, çoğu zaman bedava değildir. Dipnota bak.
2) Franchise Giriş Bedeli – İade var mı?
- Sözleşme feshedilirse geri iade yok (çoğu markada)
- Proje iptal olsa bile çoğu bedel yanar
👉 “Zaten küçük bedel” deme. Psikolojik eşik oluşturur.
3) Royalty Fee – Hangi gelirden, ne zaman?
- Hangi baz? (Gross Rooms Revenue mı, Gross Revenue mı?)
- İndirimli oda, barter, house use dahil mi?
- Açılış sonrası ramp-up indirimi var mı?
👉 Kâr yokken royalty kesiliyorsa, bunu bilerek imzala.
4) Marketing / Brand Fund – Nereye gidiyor?
- Global havuza mı, bölgesel mi?
- Senin pazara geri dönüş garantisi var mı?
👉 “Dünya reklamı yapıyoruz” cümlesi romantiktir, hukuki değildir.
5) Reservation & Distribution Ücretleri
- Rezervasyon başına ücret mi?
- Yüzdesel kesinti mi?
- OTA üzerinden gelen rezervasyonda çifte maliyet oluyor mu?
👉 Dağıtım gücü = maliyetsiz değildir.
6) Loyalty Program – Puan faturası kimin?
- Puan maliyetini kim taşır?
- Free night / upgrade yükü kimde?
👉 Sadakat misafiri sever, muhasebe sevmez.
7) Technology Fee – Zorunlu sistem listesi
- PMS / CRS / POS / CRM zorunlu mu?
- Yerel alternatif kullanabilir misin?
👉 “Kendi sistemimiz var” cümlesi burada geçmez.
8) PIP (Property Improvement Plan) – Açık çek mi?
- PIP tutar limiti var mı?
- Sözleşme süresince yeniden PIP zorunluluğu var mı?
👉 PIP’siz franchise olmaz; PIP limiti yoksa risk büyür.
9) Design & Brand Standard Değişiklikleri
- Marka standartları değişirse uyum zorunlu mu?
- Bunun bedelini kim öder?
👉 Bugün onaylanan tasarım, 5 yıl sonra “eski” ilan edilebilir.
10) Denetimler (Audit & QA)
- Yıllık kaç kez?
- Denetim masrafı kime ait?
👉 Denetlenmek bedava değil.
11) Zorunlu Tedarikçi Listesi (Mandatory Vendors)
- FF&E / OS&E / sarf malzemeleri
- Yerel tedarikçi kullanma hakkın var mı?
👉 Burada gizli CapEx ve Opex vardır.
12) Rekabet Yasağı (Non-Compete)
- Aynı markayı yakına açabilirler mi?
- Kaç km / kaç yıl?
👉 “Yanıma marka açılmaz” varsayımı = hata.
13) Çıkış ve Fesih Koşulları
- Hangi durumda marka fesheder?
- Sen feshedersen cezai şart ne?
👉 Evlilik kolay, boşanma pahalı.
14) Devir ve Satış Hakları
- Oteli satarken marka onayı şart mı?
- Yeni alıcıdan yeniden giriş bedeli alınıyor mu?
👉 Exit planı yoksa yatırım planı eksiktir.
15) Force Majeure & Kriz Maddeleri
- Pandemi, savaş, mücbir sebep
- Royalty askıya alınır mı?
👉 2020’den sonra bu maddeyi okumayan kalmamalı.
16) Performans Testleri (varsa)
- Marka sana hedef koyuyor mu?
- Tutmazsa yaptırım var mı?
👉 Nadirdir ama varsa altını çiz.
17) Eğitim ve Personel Yükümlülükleri
- Kadro sayısı
- Sertifikasyon zorunlulukları
👉 Personel maliyeti sessizce büyür.
18) Sigorta ve Hukuki Sorumluluklar
- Minimum teminatlar
- Marka lehine özel maddeler
👉 Avukatın yoksa, bu madde seni yorar.
19) Uyuşmazlık Çözümü
- Hangi ülke hukuku?
- Tahkim mi, mahkeme mi?
👉 New York / Londra tahkimi sürpriz olmasın.
20) “Miscellaneous” Bölümü (en tehlikelisi)
- Küçük görünen ama bağlayıcı maddeler
- “Marka uygun görürse” ile başlayan cümleler
👉 Şeytan detayda değil, eklerde.
Net Tavsiye (kısa ve sert)
Franchise sözleşmesi:
- Mimarın değil
- Pazarlamacının değil
- Finans ve sözleşme okuması bilen bir ekibin işidir.
Sözleşmeyi okumadan markaya âşık olma.
Önce rakamları sev, sonra logoyu asarsın.
